.
Cập nhật lúc 12:15, Thứ Tư, 14/09/2016 (GMT+7)

Về việc hình sự hóa vụ đền bù đất cho dân thành vụ án "Chiếm giữ trái phép tài sản" xảy ra tại huyện Đức Hòa, tỉnh Long An:

"Chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm"

(BVPL) - Chuyện các cơ quan tiến hành tố tụng huyện Đức Hoà, Long An 3 năm trước đã khởi tố hình sự và bắt giam ông Đặng Công Thuỷ nguyên là nhân viên Trung tâm dịch vụ tư vấn nhà đất Long An vì tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” và người được nhận tiền đền bù đất là ông Phạm Văn Tài (đ/c: ) tội “Chiếm giữ tài sản trái phép” vẫn còn nóng hôi hổi trên bàn nghị sự. Thì mới đây nhất, cũng trong vụ án này, các cơ quan công quyền của huyện này, tiếp tục khởi tố thêm 1 người – bà Phạm Thị Sáng (là chị ruột của Phạm Văn Tài) với tội danh “Chiếm giữ tài sản trái phép”.  Quyết định này của các cơ quan tố tụng thêm một lần nữa thổi bùng sự ức chế, bức xúc và nỗi thống khổ của người nông dân cả đời chỉ biết cấy cày. 
 
Trước khi vụ án được đưa ra xét xử sơ thẩm lần 4, PV báo BVPL đã có cuộc trao đổi với Luật sư Lê Minh Tuấn – Công ty Luật TNHH A.B.C về những tình tiết của vụ án cần làm sáng tỏ.
 
Ls. Lê Minh Tuấn khẳng định đây là vụ án oan, sai, cố tình hình sự hoá vụ việc dân sự
Ls. Lê Minh Tuấn khẳng định đây là vụ án oan, sai, cố tình hình sự hoá vụ việc dân sự
 
Xin chào luật sư Lê Minh Tuấn, dựa trên hồ sơ và tài liệu vụ án, ông có ý kiến như thế nào về cáo buộc của các cơ quan chức năng đối với ông Phạm Văn Tài và bà Phạm Thị Sáng?
 
Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án tôi cho rằng việc khởi tố hai chị em bà Phạm Thị Sáng về hành vi Chiếm giữ trái phép tài sản theo Điều 141 Bộ Luật hình sự là chưa đủ cơ sở pháp lý vững chắc bởi lẽ: Các cơ quan chức năng đã dựa vào Quyết định điều chỉnh số 60/QĐ-UBND của UBND huyện Đức Hòa ngày 06/01/2014 để xác định số tiền bị chiếm giữ và hành vi không trả lại tiền chênh lệch. 
 
Thứ nhất, Đối với  Quyết định số 19955/UBND ngày 04/12/2013 của UBND huyện Đức Hòa về việc bồi thường, hỗ trợ thiệt hại về đất và tài sản trên đất đối với hộ ông Phạm Văn Tài sau khi được ban hành, thì tất cả các đối tượng phải thi hành trong quyết định này đã đồng ý và thống nhất thi hành quyết định này, không ai khiếu nại. Kết quả thực hiện là ngày 12/12/2013, đại diện cơ quan Nhà nước mời ông Tài đến UBND xã Đức Hòa Đông nhận quyết định và mời ông Tài vào ngày 19/12/2013  đến tại Văn phòng Công ty Hải Sơn để nhận tiền và bàn giao đất nếu đồng ý quyết định và không khiếu nại. Ngày 19/12/2013 tại Văn phòng Công ty Hải Sơn, ông Tài đã ký biên bản bàn giao đất, nhận số tiền theo quyết định của UBND huyện Đức Hòa từ Công ty Hải Sơn và cam kết không khiếu nại về sau. 
 
Như vậy, các bên trong quyết định này đã thực hiện hoàn tất các quyền và nghĩa vụ của mình trong quyết định nêu trên.
Gia đình bà Phạm Thị Sáng đã gửi đơn kêu oan tới VKSNDTC, TANDTC, VKSND và TA tỉnh Long An cũng như gửi đơn đến các cơ quan tố tụng huyện Đức Hoà đề nghị xem xét. 

 

Thứ hai, ngày 06/01/2014 UBND huyện Đức Hòa ban hành Quyết định số 60/QĐ-UBND về việc điều chỉnh một phần nội dung Quyết định số 19955/UBND ngày 04/12/2013 của UBND huyện Đức Hòa, nội dung cụ thể là tăng số tiền bồi thường quyền sử dụng đất từ 137.040.000 đồng lên 287.567.500 đồng và giảm số tiền bồi thường tài sản trên đất từ 4.572.604.000 đồng xuống còn 1.034.734.000 đồng. Căn cứ vào số tiền chênh lệch giảm trong quyết định số 60 và việc ông Tài không đồng ý nhận quyết định và trả lại tiền cho Công ty Hải Sơn mà các cơ quan chức năng huyện Đức Hoà cho rằng ông Tài đã chiếm giữ trái phép tài sản là không có căn cứ pháp luật. Bởi vì, khi Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính ảnh hưởng đến quyền lợi người dân, thì người dân được quyền biết và có nghĩa vụ thực hiện quyết định đó khi quyết định có hiệu lực pháp luật; Khi nhận được quyết định hành chính, nếu thấy quyết định đó ảnh hưởng đến quyền lợi của mình, thì bất kỳ người nào có ảnh hưởng đến quyết định đó cũng được quyền khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định pháp luật. Nếu hết thời hạn khiếu nại và khởi kiện theo quy định mà người có nghĩa vụ thực hiện nêu trong quyết định không chấp hành thì bị cưỡng chế theo quy định. 
 
Ở đây, khi UBND huyện Đức Hòa ban hành quyết định số 60, mặc dù ông Tài không nhận quyết định, nhưng ông đã biết được nội dung quyết định nêu trên vào ngày 08/01/2014, mặc dù đến ngày 25/7/104 là ngày ông Tài bị khởi tố, ông Tài vẫn không khiếu nại và khởi kiện hành chính, nhưng thời hiệu khiếu kiện hành chính vẫn còn, theo Luật Tố tụng hành chính là 01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính. Nên quyết định 60 nêu trên cũng chưa có hiệu lực pháp luật thi hành. Quan hệ pháp luật ở đây là quan hệ hành chính.
 
Thứ ba, Trong trường hợp ông Tài, nếu đến ngày quyết định có hiệu lực, mà ông Tài vẫn không khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính. Lúc đó, quan hệ pháp luật hành chính không còn, nhưng sẽ phát sinh quan hệ dân sự giữa Công ty Hải Sơn và ông Phạm Văn Tài. Căn cứ theo quyết định có hiệu lực pháp luật, Công Ty Hải Sơn có quyền khởi kiện ông Tài bằng vụ kiện dân sự về đòi tài sản.
 
Nói riêng về việc khởi tố bà Phạm Thị Sáng. Tôi xin khẳng định là khởi tố sai đối tượng, làm oan người vô tội. Bởi ông Phạm Văn Tài mới là người có quyền lợi và trách nhiệm trong việc sở hữu hơn 2000 m2 đất mà ông Tài đứng tên đồng thời toàn bộ số tài sản (cây trồng) trên 3 ha đất như ông đã kê khai. Ông Tài cũng là người ký biên bản bàn giao và ký nhận tiền đền bù, bồi thường từ Công ty Hải Sơn. Chỉ sau khi nhận tiền xong, ông Tài mới đưa cho bà Sáng. Nếu xét ở chủ thể chịu trách nhiệm về số tiền trên thì các cơ quan chức năng phải quy trách nhiệm là ông Tài chứ không thể là bà Sáng hay bất kỳ một người nào khác. Chủ thể chịu trước pháp luật không thể là “tìm người thứ 3 thay thế”. 
 
Nếu cơ quan chức năng xét bản chất vấn đề khi cho rằng toàn bộ số cây trồng (tài sản) trên đất ông Tài kê khai và nhận tiền là của bà Sáng theo đó cho rằng bà Sáng đã được các cơ quan chức năng yêu cầu trả lại tiền chênh lệch nhưng bà Sáng không trả do đó đã buộc tội bà Sáng “chiếm giữ tài sản trái phép” là hoàn toàn không có căn cứ. Bởi lẽ, ngay từ khi sự việc xảy ra, vợ chồng bà Sáng - ở đây là ông Nguyễn Văn Dây và bà Phạm Thị Sáng – cũng đã làm việc với các cơ quan chức năng và khẳng định tài sản đó thuộc về quyền sở hữu của cả hai vợ chồng. Vợ chồng bà Sáng hoàn toàn đồng ý việc sẽ trả lại tiền nếu như các cơ quan tố tụng cho biết số tiền trả lại là bao nhiêu? Vì sao phải trả lại?  Vợ chồng bà Sáng cũng đã nộp đơn khiếu nại với các quyết định điều chỉnh của UBND huyện Đức Hoà nhưng các cơ quan chức năng này không tiếp nhận và cho rằng vợ chồng bà không được quyền khiếu nại vì không phải là chủ thể của quyết định. Bà Sáng có được quyền khiếu nại với quyết định 60 của UBND huyện Đức Hoà hay các quyết định như khởi tố bị can, kết luật điều tra, cáo trạng… của các cơ quan tố tụng huyện Đức Hoà “dành” cho bà hay không? Vậy Việc bà Sáng nhận tiền từ tay ông Tài được điều chỉnh bởi hành vi hình sự nào? 
 
Tôi xin khẳng định, các cơ quan tố tụng huyện Đức Hoà khởi tố bà Sáng, ông Tài tội “Chiếm giữ tài sản trái phép” là không đủ căn cứ pháp lý, làm oan người vô tội.
 
Bà Phạm Thị Sáng trước tài sản của mình đã bỏ hoang mấy năm nay
Bà Phạm Thị Sáng trước tài sản của mình đã bỏ hoang mấy năm nay
 
Vậy theo luật sư, những vấn đề nào cần làm sáng tỏ trong vụ án này?
 
Thứ nhất: Mấu chốt của sự việc vẫn là Quyết định điều chỉnh số 60/QĐ-UBND của UBND huyện Đức Hòa ngày 06/01/2014. Vì quyết định này được ban hành dựa trên kết quả phúc tra. Do đó, điều cần làm sáng tỏ là kết luật phúc tra, cụ thể là Biên bản kiểm tra (lại) số 01 ngày 24/12/2013 của Đoàn kiểm tra liên ngành huyện Đức Hoà có chính xác hay không?. Tôi khẳng định kết quả phúc tra không chính xác. 
 
Xét về thời điểm kiểm kê lần 1 (ngày 27/10/2012) và thời điểm phúc tra (ngày 24/12/2013) là cách nhau 14 tháng. Trong khi trước đó, hộ ông Tài cũng đã bàn giao đất cho Công ty Hải Sơn với cam kết sau 20 ngày sẽ phải di dời toàn bộ tài sản trên đất. Như vậy sẽ có những biến động về số cây và chủng loại cây. Thế nhưng kết quả kiểm kê lần 1 và phúc tra lại cùng cho ra kết quả là 3.8080 cây Mai vàng. Điều này là hoàn toàn vô lý. Ngược lại, tại biên bản phúc tra (sau thời điểm ông Tài bàn giao tài sản cho Công ty Hải Sơn quản lý 5 ngày – PV) số cây Mai vàng được xếp vào loại E (cây mới trồng) là 19030 cây, vậy ai là người trồng số cây mới này, vợ chồng bà Sáng, ông Tài hay Công ty Hải Sơn. Xét về động cơ và mục đích chỉ có thể Công ty Hải Sơn là người đã cho trồng mới số cây Mai vàng này. Vì ông Tài đã nhận tiền đền bù và không khiếu nại. 
 
Ngoài ra còn phải bàn tới tính chính xác ở các hạng mục như tiền lên liếp, chiều sâu của liếp…
 
Thứ hai: Việc xác định số tiền được cho là “chiếm giữ” ở đây dựa trên những cơ sở pháp lý nào? Ngay từ lúc đầu, các cơ quan tố tụng buộc ông Tài chiếm giữ số tiền 3.381.823.000 đồng. Khi ông Tài bị bắt, gia đình ông Tài đã buộc đem nộp 650.000.000 đồng gọi là số tiền khắc phục hậu quả. Ngay lập tức, CQ CSĐT CA huyện Đức Hoà đã trả số tiền đó cho Công ty Hải Sơn. Vậy nếu chỉ dựa vào kết luận điều tra và cáo trạng để buộc ông Tài phạm tội và phải trả lại tiền vậy thì ngay khi có kết luận điều tra và cáo trạng khi cho rằng ông Tài chiếm giữ 37.410.000 đồng thì CQ CSĐT Công an huyện Đức Hoà phải trả lại số tiền thừa mà người nhà ông Tài đã nộp cho ông Tài.
 
Bà Phạm Thị Sáng bị cáo buộc vì tội cố tình chiếm giữ 3.344.412.500 đồng. Vậy cơ sở nào cho rằng bà Sáng chiếm giữ trái phép số tiền trên?. Ông Tài nhận tiền đền bù được bao nhiêu đưa hết cho bà Sáng, bà Sáng đem trả cho Ngân hàng và một số người khác trong đó có Tài. Vậy nếu lấy cơ sở là ông Tài  đưa tiền cho bà Sáng để buộc tội bà Sáng và yêu cầu trả lại tiền thì bà Sáng phải trả lại toàn bộ số tiền mà Tài đã đưa là 4.946.288.000 đồng chứ sao lại chỉ là 3.344.412.500 đồng. Nếu khởi tố ông Tài tội chiếm giữ 37.410.000 đồng (ông Tài nhận tiền từ tay bà Sáng) thì phải khởi tố thêm một số người khác và cả ngân hàng vì họ cũng nhận tiền từ tay bà Sáng.
Ngày 12/9 vừa qua, sau khi đưa vụ án ra xét xử, TAND huyện Đức Hoà đã quyết định hoãn phiên toà thêm 1 lần nữa – Đây là lần hoãn thứ 4 mà cấp Toà này quyết định. 

 

Còn rất nhiều tình tiết cần làm sáng tỏ trong vụ án oan sai này. Tôi cho rằng, các cơ quan bảo vệ pháp luật cần công minh để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người vô tội. Trong trường hợp này, ông Tài và bà Sáng là người nông dân, họ có đất và tài sản trên đất. Họ phải “dâng” đất và tài sản của mình cho Công ty Hải Sơn thực hiện dự án sinh lợi nhuận. Họ đã đồng ý với mức giá bồi thường mà Công ty này và các cơ quan chức năng sở tại đã quyết định và thông qua. Việc chi trả tiền đền bù, bồi thường cho ông Tài và nhiều hộ khác là công khai. Vậy tại sao sau khi chi trả xong rồi thì lại lấy một quyết định hành chính buộc họ phải trả lại, nếu không trả thì bị tù đầy. Trong vụ án này, nếu cơ quan chức năng cho rằng, việc thống kê ban đầu là có sai sót thì ai làm nên sai số đó sẽ phải chịu trách nhiệm chứ hà cớ gì đem công quyền và tù tội bắt người dân phải chịu. Đây là dự án tư nhân, theo luật mới hiện hành, Chủ đầu tư còn phải thoả thuận với người dân. Ở đây, người dân có đất đã chấp nhận với chính phương án Chủ đầu tư đưa ra thì sao lại bắt họ tù tội? Phải chăng Chủ đầu tư thích sao thì hệ thống công quyền của huyện này phải thực hiện theo?
 
Xin chân thành cảm ơn luật sư. Đúng như luật sư Lê Minh Tuấn chia sẻ, còn khá nhiều vấn đề mâu thuẫn và cần làm sáng tỏ trong vụ án có dấu hiệu oan sai này. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin đến bạn đọc ở những số báo tiếp theo. 
 
Nhóm PV
,
.
Ý kiến bạn đọc
.
.
.