.
Cập nhật lúc 00:21, Thứ Ba, 29/12/2015 (GMT+7)

Quy định mới về công nhận quyền chuyển đổi giới tính:

Cần xem xét bảo vệ quyền lợi cho những người chuyển giới chưa qua phẫu thuật

Chiều ngày 26-11, Trung tâm ICS – Tổ chức bảo vệ và thúc đẩy quyền của người đồng tính, lưỡng tính và chuyển giới (LGBT) tại Việt Nam đã tổ chức buổi họp báo thông tin về điều luật của Bộ luật Dân sự (sửa đổi) có nội dung về quyền chuyển đổi giới tính (CĐGT) được chính thức hợp pháp hóa tại Việt Nam. Bên cạnh đó là những trăn trở của một số người chuyển giới và chuyên gia nghiên cứu lĩnh vực LGBT về điều luật này.

 

TIN LIÊN QUAN

Hạnh phúc vỡ òa

Ngày 24-11-2015, Quốc hội biểu quyết thông qua Bộ luật Dân sự (sửa đổi). Trong đó, quyền CĐGT được chính thức hợp pháp hóa tại Việt Nam. Việc CĐGT được quy định tại Điều 37 của Bộ luật: “Việc CĐGT được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã CĐGT có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”. Bộ luật này có hiệu lực từ ngày 1-1-2017. Tuy nhiên sẽ cần có thêm văn bản pháp luật hướng dẫn trước khi người chuyển giới có thể thực hiện theo quyền này.

PGS. TS Phạm Quỳnh Phương, làm việc tại Viện nghiên cứu Liên hợp quốc thuộc Viện Hàn lâm quốc gia Việt Nam, một chuyên gia nghiên cứu về lĩnh vực LGBT cho biết: “Tôi đã từng có thời gian 3 năm nghiên cứu về lĩnh vực LGBT nên tôi biết được khát khao cháy bỏng của những người chuyển giới. Khi nghe thông tin Quốc hội thông qua điều luật về quyền chuyển đổi giới tính, tôi đã khóc vì vui sướng và hạnh phúc. Đây thật sự là điều kỳ diệu đối với những người chuyển giới và là kỳ tích khi đã thực hiện cuộc cách mạng đấu tranh cho quyền con người của người chuyển giới. Họ không chỉ có quyền thay đổi về mặt hình thức mà còn được thay đổi giới tính, tên gọi trên giấy tờ, các quyền lợi về y tế, việc làm... sẽ được pháp luật công nhận và bảo vệ”.

Sau khi quy định về quyền CĐGT được Quốc hội thông qua, nhiều người thuộc cộng đồng LGBT nói chung và người chuyển giới nói riêng bộc bạch niềm hân hoan. Bạn Nguyễn Ngọc Tú (biệt danh Tú Lơ Khơ), một nhân vật khá nổi tiếng trong cộng đồng người LGBT Việt Nam. Tú khi sinh ra là một cô gái nhưng cô quyết tâm thay đổi hình ảnh từ một cô gái sang hình ảnh một chàng trai bằng cách thay đổi về mặt ngoại hình như cắt tóc và ăn mặc theo phong cách con trai. Tú chia sẻ: “Tú cảm thấy rất hạnh phúc khi luật chuyển đổi giới tính được Quốc hội thông qua. Đây không chỉ là một điều kỳ diệu, một tín hiệu vui cho những người chuyển giới mà còn là một bước tiến quan trọng đối với những người có mong muốn được sống đúng với giới tính thật của mình và được xã hội công nhận”.

Bạn Ánh Phong, SN 1990, tên thật là Lê Quốc Phong, hiện đang là cộng tác viên tại  Nhà hát Múa rối Thăng Long,  sinh ra là một chàng trai nhưng luôn ao ước được sống với giới tính nữ. Năm 2013, Ánh Phong quyết định sang Thái Lan thực hiện phẫu thuật CĐGT. “Khi em đưa ra quyết định sẽ phẫu thuật CĐGT , gia đình phản đối rất gay gắt. Mẹ và các chị gái đã khóc và khuyên bảo em rất nhiều. Lúc đó, em cảm thấy rất hoang mang. Quyết định của em gần như lung lay nhưng mong ước được sống đúng với giới tính thật của mình đã thôi thúc em rất nhiều. Mong ước ấy xuất hiện từ khi em còn bé và nó ngày càng trở nên mãnh liệt khi em trưởng thành.

Trước ngày sang Thái Lan, em đã chia sẻ với mẹ rằng nếu mẹ vui, con cũng vui, điều đó sẽ giúp ca phẫu thuật thành công. Cuối cùng, gia đình em đã đồng ý. Trải qua khá nhiều đau đớn, em đã có hình hài của một cô gái. Em hạnh phúc lắm. Đến nay, khi quy định về CĐGT được pháp luật thừa nhận, niềm hạnh phúc ấy nhân lên gấp bội. Nghe tin vui mà nước mắt cứ trào ra vì sung sướng. Thế là những người chuyển giới như chúng em sẽ được pháp luật công nhận và bảo vệ, sẽ có cơ hội tìm việc làm và có chỗ đứng trong xã hội, được kết hôn... Nếu như trước đây đi đâu, em cũng ngại ngùng thì giờ đây, em sẽ được tự do, thoải mái để sống và thực hiện ước mơ của mình. Thực sự, lúc này, em cảm thấy mình như được tái sinh thêm lần nữa. Ngay ngày mà luật có hiệu lực, em sẽ đến ngay cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để làm lại giấy tờ thay đổi tên và giới tính”, Ánh Phong tâm sự.

 

 Một chuyên gia và người chuyển giới chia sẻ trong buổi họp báo.     Ảnh: H.Giang
Một chuyên gia và người chuyển giới chia sẻ trong buổi họp báo. Ảnh: H.Giang


“Luật thừa nhận, liệu xã hội có công nhận?”

Với quy định mới “cá nhân đã CĐGT có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”, có nghĩa là sau khi phẫu thuật, người chuyển giới có thể đăng ký thay đổi tên gọi, giới tính. Vậy thì những người chuyển giới nhưng chưa trải qua phẫu thuật chuyển giới (có thể vì chưa đủ điều kiện kinh tế, sợ rủi ro về mặt sức khỏe...) thì sẽ không được đăng ký thay đổi giấy tờ hộ tịch. Trong khi đó, một số nước trên thế giới có xu hướng chỉ cần giấy xác nhận tâm lý về giới tính và sử dụng hoóc-môn liên tục ít nhất 12 tháng là có thể thay đổi giới tính trên giấy tờ.

Nhận xét về khía cạnh này, PGS. TS Phạm Quỳnh Phương cho rằng: “Quy định này chưa mang lại quyền lợi cho những người chuyển giới chưa qua phẫu thuật chuyển giới. Vì nhiều lý do mà họ chưa thực hiện phẫu thuật thẩm mỹ hoặc không có nhu cầu phẫu thuật. Họ là những người chuyển giới nhưng lại không được thụ hưởng gì khiến họ dễ bị tủi thân. Thế nên, xã hội cần có những cuộc vận động, đề xuất để tất cả mọi người đều có quyền lợi ngang nhau”.

Quy định mới cũng chưa định nghĩa rõ thế nào thì được công nhận là “đã CĐGT”, bởi có người phẫu thuật toàn phần, một số phần hay một phần. Bên cạnh đó, nhiều người lo ngại rằng, dù luật pháp công nhận và bảo vệ quyền lợi của những người chuyển giới, liệu xã hội có thừa nhận và có cái nhìn thiện cảm về họ không?

Bạn La Lam, SV trường ĐH Sân khấu điện ảnh Hà Nội, người chuyển giới nữ nhưng chưa trải qua phẫu thuật chuyển giới tâm sự: “Em mong muốn có cơ hội phẫu thuật chuyển giới nhưng vì điều kiện kinh tế chưa đủ nên chưa thực hiện được. Nhưng em luôn mong muốn được thay đổi tên, giới tính của mình. Bên cạnh đó,  em vẫn còn băn khoăn khi pháp luật công nhận quyền lợi của những người như em nhưng liệu xã hội có thật sự đồng cảm và công nhận chúng em không?

Về vấn đề này, ông Liêu Anh Vũ, cán bộ phụ trách dự án LGBT chương trình phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam cho biết: “Khó khăn nhất đối với người chuyển giới là bị mọi người kỳ thị, phân biệt đối xử. Hy vọng khi quy định này được thông qua, chúng ta sẽ có cái nhìn thoáng hơn, cởi mở hơn đối với người chuyển giới, không kể là đã hay chưa phẫu thuật chuyển giới để họ sống tốt, làm việc và cống hiến cho xã hội. Và yếu tố quan trọng nhất để công nhận họ là người chuyển giới, được quyền đăng ký lại hộ tịch chính là mong ước chính bản thân họ là ai chứ không cần dựa vào yếu tố sức khỏe và thời gian thử thách.

 

Theo Trung tâm ICS – Tổ chức bảo vệ và thúc đẩy quyền của người đồng tính, lưỡng tính và chuyển giới (LGBT) tại Việt Nam:


- Người chuyển giới là người có giới tính mong muốn khác với giới tính lúc sinh ra. Chuyển giới không phải là bệnh hay lệch lạc tâm lý bởi mỗi người có quyền cảm nhận riêng về giới tính mong muốn của mình.


- Người chuyển giới khác với người đồng tính. Chuyển giới liên quan tới việc người đó nghĩ mình là ai (cảm nhận về giới tính), còn đồng tính liên quan đến việc người đó yêu ai (sự hấp dẫn về tình cảm). Trong chuyện tình cảm, người chuyển giới thường xem người mình thích là người khác giới với mình. Còn người đồng tính thường xem người mình thích là người cùng giới với mình.


- Người chuyển giới không nhất thiết là người đã trải qua phẫu thuật bởi không phải ai cũng đầy đủ (về sức khỏe và kinh tế) hoặc nhu cầu để phẫu thuật chuyển giới đầy đủ. Có người chuyển sang nam chỉ phẫu thuật cắt bỏ ngực, có người chuyển sang nữ chỉ bơm ngực. Điều quan trọng nhất là cảm nhận và khát khao của chính họ.

 

Theo PL&XH

,
.
.
Ý kiến bạn đọc
.
.
.
.